จากหลักฐานบันทึกของพระยาหลวงสามล้าน ปรากฏว่าท่านเป็นประธานในการบูรณะเมื่อปี พ.ศ. 2366 ต่อมาได้รับการปฏิสังขรณ์เมื่อ พ.ศ. 2526
เจดีย์ตั้งอยู่หลังอุโบสถ คั่นด้วยกำแพงอิฐเก่าแก่ เว้นระยะเพียงเล็กน้อย...
ของดีที่วัดปราสาทอนุรักษ์ไว้ได้เช่นนี้ ตาแก่เมืองรถม้าเห็นแล้วรู้สึกยินดีเป็นยิ่งนัก
วิหารศิลปะล้านนา มีฐานรากเป็นก่ออิฐถือปูน ตัววิหารสร้างด้วยไม้สัก มีเสาพระวิหารเรียงรายภายในเป็นเสากลมลงรักปิดทองเพื่อทำหน้าที่รับขื่อประธานและขื่อคัดเสาทุกด้าน ในวิหารมีซุ้มโขงขนาดใหญ่ประดิษฐานพระประธาน ซุ้มโขงมีลวดลายปูนปั้นเป็นรูปหงส์คู่ตั้งอยู่ด้านข้าง มีพญานาคขมวดเป็นหางวน ขดเป็นลวดลายกระหนกขึ้นด้านบนและมีรูปลายกนกเป็นแบบลวดลายพระจันทร์แผ่กระจายรัศมีอยู่ตรงกลาง...
 |
| ภาพจากวิกิพีเดีย - ขอขอบคุณ |
 |
| ภาพจากวิกิพีเดีย - ขอขอบคุณ |
วิหารวัดปราสาท เป็นอาคารก่ออิฐฉาบปูน ยกพื้นสูง ผนังของวิหารเป็นผนังก่ออิฐฉาบปูนโครงสร้างวิหาร
และผนังไม้ ผนังห้องแรกสุดก่ออิฐฉาบปูนทึบ ห้องที่ 2-5 ด้านล่างเป็นผนังก่ออิฐฉาบปูนจนถึงท้องหน้าต่างด้านบนเป็นผนังลูกฟักไม้ ตรงกึ่งกลางผนังจะมีหน้าต่างบานเปิดประดับด้วยไม้กลึงเป็นซี่ ห้องที่ 6 เป็นผนังทึบไม่มีการตกแต่ง ผนังด้านหลังปิดทึบจนถึงบริเวณท้องคานของหน้าบันซึ่งเชื่อมต่อกับส่วนปราสาท รูปทรงหลังคา เป็นหลังคาทรงจั่วสูง หลังคาลาดเอียง คลุมตํ่า มีการซ้อนชั้นของหลังคาด้านหน้า 3 ชั้น ด้านหลัง 2 ชั้น ลักษณะหลังคาโค้งเล็กน้อย วัสดุมุงหลังคาเป็นกระเบื้องดินขอ ปั้นลมเป็นรูปนาคตรง
โครงสร้างวิหารเป็นโครงสร้างเสาและคาน มีผนังปิดล้อมโดยรอบ ส่วนฐานรากก่ออิฐฉาบการประดับตกแต่ง
ปูน ผนังมีสองรูปแบบคือผนังก่ออิฐฉาบปูนและผนังไม้ โครงสร้างหลังคา เป็นโครงสร้างไม้แบบม้าต่างไหม เสาทั้งหมดเป็นเสาไม้ เสาคู่หน้าเป็นเสาแปดเหลี่ยม เสากลางเป็นเสาไม้กลมจะทําหน้าที่รับขื่อหลวง เป็นลักษณะขื่อคู่ โดยขื่อตัวล่างใช้สําหรับการตกแต่งและช่วยรับนํ้าหนัก ขื่อตัวบนจะตั้งเสาตุ๊กตาขึ้นไปรับขื่อชั้นที่สองและลักษณะเดียวกันในชั้นมาสามตามลําดับ ส่วนโครงสร้างหลังคาตับที่สอง ก็เช่นเดียวกับโครงสร้างหลังคาหลัก แต่จะเพิ่มเสาสะโก๋นแนบเสากลาง ตั้งขึ้นไปรับแปและแผงคอสองด้านบน แต่ละช่วงของการซ้อนชั้นจะมีการเสริมความแข็งแรงโดยทําลักษณะขื่อคู่เช่นเดียวกับหลังคาตับบน โดยมีเสารอบอาคารเป็นเสาไม้สี่เหลี่ยมรับโครงสร้างหลังคาส่วนนี้
ส่วนประดับที่สําคัญคือด้านหน้าของวิหารตกแต่งด้วยปูนปั้นติดรักกระแหนะ ปิดทอง
และประดับด้วยกระจกสี ซึ่งเป็นการประดับลวดลายโดยใช้พื้นที่ว่างภายในกรอบของโครงสร้างหลังคาจึงมองเห็นโครงสร้างม้าต่างไหมได้อย่างชัดเจน หูช้างมีลักษณะแตกต่างกันออกไปเช่น รูปกินรี หนุมาน นาค ทั้งหมดอยู่ในรูปทรงสามเหลี่ยมและมีลายเครือเถาประกอบอยู่ด้วย
thai.tourismthailand.org กล่าวว่า...
วัดปราสาทเป็นวัดที่มีความเป็นมาทางประวัติศาสตร์อย่างยาวนาน และมีคุณค่าทางสถาปัตยกรรม สร้างขึ้นโดยฝีมือเชิงช่างชั้นสูง ตามหลักฐานที่ปรากฏในหลักศิลาจารึกของวัดตะโปธารามได้จารึกไว้ว่า วัดปราสาทมีมาตั้งแต่ครั้งที่อาณาจักรล้านนาเจริญรุ่งเรืองเมื่อปี พ.ศ. 2035 ในสมัยที่พระยายอดเชียงราย ครองเมืองเชียงใหม่ และด้วยเหตุที่วัดนี้ตั้งอยู่ในเขตที่ประทับของเจ้านายและฝ่ายขุนนาง จึงได้รับการทำนุบำรุงสืบต่อกันมา แม้กระทั่งในสมัยที่เชียงใหม่ตกอยู่ภายใต้การปกครองของพม่า พระยาหลวงแสนคำก็ยังได้หล่อพระเจ้าหมื่นทอง พระพุทธรูปสัมฤทธิ์ปางมารวิชัยถวายไว้ที่วัดปราสาทในปี พ.ศ. 2133 และได้จารึกข้อความไว้ที่ฐานพระองค์นี้ด้วย ต่อมาในสมัยเจ้าหลวงธรรมลังกา เมื่อปี พ.ศ. 2366 ได้มีการบูรณะวัดปราสาทและสร้างพระวิหารขึ้นมา
รั้ววัดดูก็รู้ว่าเก่าแก่จริง มีต้นไผ่ขึ้นเป็นกำแพงธรรมชาติ...
ปิดท้ายด้วยใบเสมาอีกบาน...
ยอดฉัตรทองเจ็ดชั้นสวยงามยิ่ง...
ตั้งอยู่ในกำแพงแก้ว ทางเข้ามีสิงห์นั่งอยู่ซ้ายขวาพิทักษ์รักษา....
จัดได้ว่าเป็นพระเจดีย์ที่เรียบง่ายและงดงามองค์หนึ่ง...
